به‌ڕێوه‌به‌ری فێڕگه‌کان و بیری ژه‌نگ هه‌ڵگڕاو

چه‌ن ڕۆژ پێش ئیستا منداڵه‌کانم  بۆ ناونووس کردنی کچه‌که‌م له قۆناخی پێش زانکۆ(پیش دانشگاهی) ،سه‌ردانی ئه‌و فێڕگه‌یه‌یان کرد. به‌رێوه‌به‌ری ئه‌و فێرگه‌یه  به سه‌رسووڕمانه‌وه له  نمره‌ی(18ی) مادده‌ی ئیخلاق ژیرکاریدا ڕووانیبوو و ئه‌و نمره‌یه لا نزم و جێگای ئانالیزه‌کردن ده‌زانی و داوای هۆکاره‌که‌ی به نووسراوه له فێرگه‌ی پێش‌تر کرد و منداڵه‌کان به ناچاری داواکاریه‌که‌ی خانمی به‌رێزیان جێ‌‌به‌جێ کرد .

چه‌ن رۆژ پێش ئه‌و خاڵه‌ی سه‌ره‌وه بۆ وه‌ڕگرتنی بڕوانامه‌ی دیپلۆمی بڕازاکه‌م سه‌ردانی فێرگه‌یه‌کی‌تری شاره‌که‌م کرد ، به‌ڕێوه‌به‌ر به ناشاره‌‌‌زایی و سه‌رلێ‌شێواوی تێبینی لاوازی تایبه‌تی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی  کۆن و ژه‌نگ هه‌ڵگه‌ڕاوی سه‌ده‌ی هه‌لپێچراوی علوومی ئینسانی به پڕته‌پرته تووانی پاش دوو چاره‌که ساعه‌ت ژماره‌ی تلیفۆنی هاوکارێکی ئاراسته‌مان کات.

چه‌ن مانگ پێس ئیستا وه‌کوو ساڵانی پێش‌تر له  چه‌ن ئه‌زموونی باڵای زانکۆدا به‌شداریم کرد و پاش تێپه‌ڕ بوونم له قۆناخی یه‌که‌مدا له ئه‌زموونی به‌ناو ئیستانداردی سازمانی تاقیکاری که به‌ رێوه‌چوو ڕه‌د کرایه‌مه‌وه  ئه‌مه له حالێکدا بوو ڕیزی  نمره‌ و خاڵی به ده‌س هێناو  نیشان نه‌ده‌دڕا و بۆ گرتنی ئه‌و ڕیز نمرانه سه‌ردانی ناوه‌ندی تاقیکاری زانکۆ له تارانم کرد ، پاش زۆرێک  ته‌قالا، ڕیزی نمره‌کانم  بێ دیتنی خۆم  له مادده‌ی ئینگلیزیدا (50-) ڕاگه‌یاندڕا که ئه‌مه‌ش له حاڵێکدا بوو ئه‌من له ئه‌و مادده‌یه‌دا به ته‌ئکید وڵامم نه‌دابووه‌وه.

له ئه‌مڕۆی سیستمی په‌روه‌رده‌ی ڕۆژهه‌ڵاتدا ،  به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سازمانی تاقیکاری هه‌ڵبژاردنی خوێنکاری زانکۆ و ناوه‌ندی فێرگه‌و ده‌رس وتنه‌وه ده‌بێت له هه‌نگاوی یه‌که‌مدا جه‌ماعه‌تێکی چاو ده‌م کوێری شاخسه‌کانی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی بن و ... به‌ڕاستی له موعه‌لیمی خۆم قیزم ده‌بێته‌وه.

شه‌و چله‌ی زستان

ڕۆژ خۆر ( خۆر ڕۆژ) ، رۆژی یه‌کسانی ئینسانه‌کان.

یه‌که‌م رۆژی مانگی به‌فرانبار1738 ساڵ پێش زایینی، " خۆر رۆژ" ناو نرراوه . به بڕوای ئێرانیه‌کان ڕۆژی له‌دایک بوونی خۆره. ئێرانیه‌کان به ترس له درێژایی شه‌وی ساڵ ، دڵه‌راوکێ له نه‌هاتنه‌وه‌ی خۆر ، تاکوو ده‌مه‌‌و به‌یان به ده‌وری یه‌کدا داده‌نیشتن تاکوو غه‌م و په‌ژاره‌ی دووری له خۆر و داکوتان‌و زاڵ بوونی تاریکی له بیر بکه‌ن.

رۆژی دوای ئه‌و شه‌وه ( یه‌که‌می به‌فرانبار)(اول دي )، کاریان ڕاده‌گرت و پشوویان ده‌دا. پشوودان به دوور له هه‌ڵه‌کان و درۆ و ده‌له‌سه‌بۆ ئه‌وان جێگای ڕێز و حورمه‌ت بوو . حه‌زیان نه‌ده‌کرد له رۆژی له‌دایک بوونی خۆردا تووشی گوناح ببن. پێشوازی له ئه‌و شه‌وه له کورده‌واریشدا به ناوی (شه‌و چله‌ی زستان) وه‌کوو داب و نه‌ریت له زۆرێک له شاره‌کان وه‌کوو سنه به تایبه‌ت له دێهاته‌کاندا هێشتا باوی ماوه‌. رێکخستنی شه‌و چله ، پێشوازیه‌ له زستان. خواردنی شه‌وچله  به دوڵمه‌‌ی که‌له‌رم  که پێش‌تر که‌یبانوی ماڵ ترخانی کردووه ده‌ست پێ ده‌کات و  پاشان چه‌ن جۆر شه‌و چه‌ره وه‌کوو " به‌ی ، هه‌نار، کاڵه‌ک، شووتی( هه‌نی) ، هه‌مرۆ، ئارده‌توو، قاوت ، گه‌نم ، تۆم شووتی و کاڵه‌ک له ماڵا برژاو ، کاکله و مه‌ویژ و سه‌رینچک ، شه‌وچه‌ره‌ی ڕازاوه‌ی ئه‌‌‌و شه‌وه‌یه.

 ئه‌و شه‌وه به گێڕاندنه‌وه‌ی چیرۆک و به‌سه‌رهات ،  گه‌وره‌کان  شه‌وانی سه‌خڵه‌تی زستانانی پێشوی خۆیان، پێ له ژێر قورسی گه‌رم ده‌گێرایه‌وه .

 له ئیرانی باستاندا له دایک بوونی خۆر له یه‌که‌م ڕۆژی زستان به"خور ڕۆژ " رۆژی یه‌کسانی ئنسانه‌کان ناو براوه. له‌ ئه‌و رۆژه‌دا ،هه‌مووان به تایبه‌ت پادشای کات ، جل‌و به‌رگی ئاسایی له‌به‌ر ده‌کرد، تاکوو یه‌کسانی بسه‌لمێنێ. که‌س بۆی نه‌‌بوو به که‌سی تر، ده‌ستور و فه‌رمان بدات. له‌و رۆژه‌دا کوشتن و خوێن ڕشتن  ، ته‌نانه‌ت  سه‌ربڕینی مه‌ڕ و ماڵات ، مریشک و په‌له‌وه‌ر قه‌ده‌غه‌ ده‌کرا.

شه‌و چله ی زستان له هه‌مووان خۆش و پڕ له یادمان بێت.

ڕۆژی جیهانی زمانی زگماکی پیرۆز بێت

هیوادارم  ڕۆژێک بێت زمانی زگماکی دایکی نه‌ته‌وکه‌مان په‌رژینێک بێت له حاست ته‌وژمی  لاوازکردنه‌وه‌ی  زمانی پاراوی کوردی . تا کوو ئیتر دایکی  کوردستان لاوازی و ڕه‌نگ زه‌ردی منداڵان و نه‌وه‌ی کوردی  له حاست جیهانی به خۆیه‌وه نه‌بینێ تاکوو ئیدی پێناسه‌ی کورد بوونمان  نه‌سڕێته‌وه ده‌نگی لایه‌لایه‌، حه‌یران ، لاوک وهتد  ی  دایکمان له بیر نه‌چێته‌وه.

 

بۆچوونی به‌رێزتان

میوانانی  خۆشه‌ویستی  ساڕاڵ ،

خوشحاڵ ده‌بم به بۆچوونی  خۆتان ، به‌رانبه‌ر به  په‌یامی ئه‌م وێنه‌یه،  له‌ گه‌ڵمان بن

له‌گه‌ڵ ڕێز و حورمه‌ته‌وه

چراعاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی؟

ماوه‌یه‌کی زۆره  دێوه‌زمه‌ی ڕه‌شی  داسه‌پاو  له مه‌ر هه‌ڵ‌سووکه‌وته‌کانی وه‌زاره‌تی بارهێنای منداڵان( ‌‌آموزش و پرورش) له  سیسته‌می  فێرکاری و په‌روه‌رده‌ی ئێراندا مێشکمی به خۆیه‌وه مشه‌وه‌ش کردوه ، ئه‌مجاره‌یش بۆ ڕژاندنی کۆڵێک زووخاو له سه‌ر ئه‌و گڕنگیه په‌نام به سه‌کۆی سه‌بووری هێنا تا به‌ڵکوو  سوکنای بۆ بێت .

سیسته‌م و چۆنیه‌تی فۆرمی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی  ئه‌و وه‌زاره‌ته له دیارده‌ی عیلمی ،فه‌ڵسه‌فیه‌وه به مه‌به‌ستی پێش‌خستنی مه‌به‌سته‌ ڕچاوکراوه‌کان هه‌نگاوی تازه‌و نوێ بۆ هه‌ڵگێراوه ئه‌وه‌ش بۆ خۆی‌ ئاسایه‌ و ده‌بێت له‌گه‌ڵ پێشکه‌وتنی ڕۆژدا ، مه‌به‌سته‌کان نۆێ کرینه‌وه .  به‌ڵام سه‌د مه‌خابن له شێوازی مۆتێددا(روش) هه‌ر به لاوازی به‌ره‌و پێش د‌‌ه‌چێت له به‌رێوه‌به‌رانی سه‌ره‌کی ئه‌و وه‌زاره‌ته تا به‌ڕێوه‌ به‌ڕێکی ئاسای فێرگه، شان به شانی گوڕانکاریه‌کانی پۆسته‌ سیاسیه‌کان ، گوڕانێک به دوور له مۆتۆدی پێشکه‌وتووانه و مودرن له‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ی گڕینگه‌دا ده‌هێنن.

هۆکاری ئه‌و مه‌به‌سته نیشان‌دانی ئه‌و ڕاستیه‌یه که جه‌ماعه‌ت هه‌ر ئه‌وه‌یان پێ‌یه‌و به‌س.

ده‌س‌که‌وتی  ئه‌م داسه‌پاندنه قوربانیه‌کی زۆری له ئێران‌دا به گشتی و له کوردستان به تایبه‌تی  به دوواوه هێناوه،

ئه‌مڕۆ قۆتابیانی ئێمه به سه‌ر لێ شێواوی هه‌مۆ ساڵێک ده‌بنه مشکی تاقێکاری بۆ هه‌مۆ ئه‌و  به‌رنامه‌و دارشتنانه‌ی که به دوور له پێوێستیه‌کانی کارناسانه داده‌ڕێژرێت و به‌شی کوردستان له ئه‌م تاقیکردنه‌وانه‌دا

له هه‌موو  به‌شه‌کانی تری ئێراندا زۆرتره .

کاتێک بۆ به‌رهه‌می ئه‌و گوڕانکاریانه  سه‌رنج ده‌ده‌ین و ڕێژه‌ی قوربانی ده‌بینین  ئه‌نگوستی په‌شیمانی نوقمی خه‌یاڵمان ده‌کات جا ئه‌وکات زۆر دڕنگه!

ڕۆژی جیهانی بنه‌ماڵه و کۆسپه‌کانی سه‌ر ڕێیان

به بۆنه‌ی رۆژی جیهانی بنه‌ماڵه‌وه واته ( 25 ی گوڵان ) له هۆڵی تایبه‌تی لێکۆڵینه‌وه‌ی باشگای مامۆستایان له سنه  کۆرێک  به به‌شداری ئه‌نجومه‌نی دایکان و باوکان له گه‌ڵ ماموستایان  به به‌شداری 16  ئه‌نجومه‌نی  سه‌رکه‌وتووی ئوستانی کوردستان به دوو به‌شه‌وه  به‌رێوه‌ چوو،

به‌شی یه‌که‌م  ڕێزگرتن له بنه‌ماڵه وه‌کو جه‌مسه‌رێکی  بنه‌مایی له شێوازی به‌خته‌وه‌ری بنه‌ماڵه چاولێکرا و پاشان نوسراوه‌یه‌کی کورتم له سه‌ر بنه‌ماڵه و کۆسپه‌کانی سه‌ر ڕێی به دانیشتووان پێشکه‌ش کرد ، له ده‌قی وتاره‌که‌مدا ئاماژه‌م به خاڵه تایبه‌تیه‌کانی  جۆرواجۆری وه‌کوو  ( گرفتی جنسی بنه‌ماڵه ، ئاشنایی کچان و کوڕان  پێش ژیانی هاوبه‌شی ، یاسا و چۆنیه‌تی به‌رێوه‌بردنی یاسا  له سه‌ر فاکتۆره‌‌ کانی پێویستی پاڵپشتی بنه‌ماڵه  ، ماف به تایبه‌ت مافی ژنان وه‌کوو مافی سه‌رپه‌رشتی منداڵ ، ته‌ڵاق ، ... ، کاری ژنان ، بێکاری  ، گرفتی داڕشتنی ماف له پارڵمان  و پێویستی گۆڕانکاری له مافه‌کان و ڕووانگه‌ی دین له  گۆڕانکاریه‌کان‌دا ،   فاسڵه‌ی نه‌سڵه‌کان ، که‌ڵک وه‌رگرتن له  باری پۆزۆتیڤی ئامرازی پێشکه‌وتوانه‌ی  جیهانی بنه‌ماڵه‌ و هتد ) ئاماژه‌م کرا . که ده‌قی ئه‌و وتاره  له وێبلاگی (بهشت گمشده ام مریوان) خۆمدا ده‌توانن سه‌رنج بده‌ن .

به‌شی دووهه‌م بریتی بوو له  به‌رێوه‌بردنی پێشانگایه‌ک له هه‌ڵبژاردنی  ئه‌نجومه‌نی  خه‌لاق که 16 شاری  ئوستان به پیشان‌دانی  کاره‌کانیان به شێوازی پاوێرپۆنت  بڵاوکرده‌وه ،

تێ‌رووانینم له سه‌ر هه‌ر دوو به‌شه‌که‌دا  به‌م جۆره‌ن :

 

1 – له  پێشکه‌ش کردنی به‌شی یه‌که‌مدا  ژنانی  به‌شدار له کۆره‌که‌دا  به چه‌پڵه‌لێ‌دان  ده‌ست نیشان‌کردنی خاڵه‌کانی  تایبه‌تی ژنان و بنه‌ماڵه‌یان  پشتیوانی کرد ، به‌ڵام به داخه‌وه زۆربه‌ی پیاوان وه‌کوو پاڵپشت له مافی پیاو  خویان به به‌ش‌خوراو ئه‌زانی !!!

2 – له به‌شی دووهه‌مدا  ئه‌وه‌ی مانای ڕاسته‌قینه‌ی خه‌لاقیه‌تی  نه‌زانیبوو  له ئه‌و پیشانگه‌یه‌دا به‌شداری درابوون ، بێجگه له چه‌ن دیمه‌نی ڕازاوه‌ی په‌روه‌رده‌یی له لایه‌ن به‌رێوه‌به‌رانی قوتابخانه‌یی 22 ڕێبه‌ندانی کچانی مه‌ریوانه‌وه که  به پێشکه‌ش کردنی ( جێژنێک له گه‌ڵ دڵۆڤانان ) له سه‌ر هه‌لسوکه‌وتی  باوه ژنان و هه‌نه‌زاکانیان ده‌دوا پاشان له لایه‌ن به‌شدار بووانه‌وه  پێشوازی لێکرا .

 

به بۆنه‌ی هه‌فته‌ی پێوه‌ندی (ئه‌نجومه‌نی ئه‌ولیا و مۆڕه‌بیانه‌وه)

له دووا ڕؤژه‌کانی  مانگی ڕه‌ز‌به‌ردا  که  کۆ بوونه‌وه‌ی  ئه‌نجومه‌نی ئه‌ولیا و موڕه‌بیان له قوتابخانه‌کان  به مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی  ئه‌و ئه‌نجومه‌نه و که‌ڵک وه‌رگرتن له هاوکاری ئه‌وان له به‌شه‌ جۆرواجۆره‌کانی ئابووری ، فه‌رهه‌نگی و  کۆمه‌ڵایه‌تی و ... له قۆناخی  وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌دا  به‌رێوه‌ ده‌چێت ، هانم ده‌دات که تێبینیه‌کم  ببێت له سه‌ر ئه‌و ئه‌رکه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده.

به پێ  ڕاگه‌یاندراوه‌ی ئه‌و وه‌زاره‌ته له ساڵی 1382 که ژماره‌ی ئه‌نجومه‌نه‌کان به 115 هه‌زار گه‌یشتووه له به‌شی یارمه‌تی ماڵیدا 30 میلیارد تمه‌ن یارمه‌تی خه‌ڵکیان وه‌ڕگرتووه ، ئه‌مه له حاڵێکدایه که باری ڕه‌قه‌می ماڵی ترخان‌کراو له کومیسیۆنی  په‌روه‌رده‌‌ی پارڵمان‌دا ڕه‌قه‌می 4600 میلیارد تمه‌ن بۆ سه‌رانه‌ی قوتابیان له به‌رچاو گیراوه  یه‌عنی 1 % ئه‌و ڕه‌قه‌مه   بنه‌ماڵه‌ی قوتابیان یارمه‌تی  قوتابخانه‌کانیان داوه و له زۆربه‌ی شاره‌کاندا  قوتابخانه‌کان به  گرتنی زۆری  و ناخوازیاری  یارمه‌تی  له قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن .

به‌ڕاستی  باش وا نه‌‌ ئه‌بوو که کومیسیۆنی  پارڵمان   1% ی زیاتر بۆ سه‌رانه‌‌ی  قوتابیان له به‌ر چاو ی بگرتایه‌ت و ئه‌و  قاڵ و قیڵه‌ی به ناو سوواڵی  له سه‌ر خۆی ڵابردایه‌ت و خوێندن  به مانای  واقعه‌یه‌ت  خوڕای (رایگان) بۆ منداڵانی وڵات  دابین ببێت ؟

له ڕاگه‌یاناندراوی  به‌رێوه‌به‌رانی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی وڵاتی تایله‌ند هاتووه که بریاریان داوه بۆ دابین کردنی پێشكه‌وتنی زانیاری زۆرتری تکنولۆجی و تۆڕی ئینتێرنێتی  قۆتابیانی سه‌ره‌تایی ، له پێشدا 250000 که‌مپیوته‌ری له‌بتاب تا مانگی ژۆئن  2006  بۆ هه‌ر منداڵ( 1 له‌بتابێک)  ته‌رخان بکات  .

داخۆ که‌ی له وڵاتی ئیمه‌ بۆ هه‌ر قۆتابخانه ی 600 که‌سی  فه‌قه‌ت  یه‌ک  که‌مپیوته‌ر دابین بکرێت !؟  

ئاوڕێک له‌سه‌ر رۆژی جیهانی بنه‌ماڵه

به بۆنه‌ی 25ی گوڵانی1384 (15ی مه‌ی 2005)رۆژی جیهانی بنه‌ماڵه به پێویستم زانی پێناسه‌ی به دی هاتنی وه‌ها رۆژێک و پێویستی کومه‌ڵگای جیهانی بۆ رێزنان له ئه‌م وشه‌ی بنه‌ره‌تی ژیان‌ به‌ شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو له‌ پانتایه‌كی جیهانیدا ، تێ‌روانینێکی کوڕتم ببێت.

 بنه‌ماڵه بنچینه‌یه‌کی دارێژڕاوه له هه‌موو جێگایه‌کی دونیادا به‌دی هاتووه  و زۆر یان که‌م له  داب و نه‌ریت و یاسایه‌کی تایبه‌ت و نزیک چێژ وه‌ر ده‌گرن و له حاست فه‌رهه‌نگ و که‌لتووری داسه‌پاو به کۆمه‌ڵگای هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ک جیاوازی به خۆیه‌وه ده‌گرێ و به پێ پێشکه‌وتنی تێکنۆلۆژی و که‌لتوور،  پێوه‌ندی بنه‌ماڵه به‌رده‌وام له گۆڕاندایه .

 له سه‌رده‌می پێش ئیسلام‌دا بنه‌ماڵه جیگای قوربانی‌کردنی منداڵ بو ، و ئه‌مڕۆ به که‌م ره‌نگ بوونی جێگای ئه‌رزشی بنه‌ماڵه  له وڵاتانی پێشکه‌وتوودا  به تایبه‌ت له دووا  ده‌‌هه‌ی هه‌زاره‌ی دوودا به شێوه‌یه‌کی‌تر جاهلیه‌ت  مه‌ترسیه‌کی هه‌مه‌لایه‌نی بۆ هه‌موو وڵاتان له ئارادا هێناوه  و بۆ په‌روه‌رده و بارهێنانی منداڵ و هه‌ڵ‌سووکه‌وتی ژیانی هاوسه‌ری و هاوبه‌شی هه‌ر ده‌م ترخان‌کردنی کات که‌م و که‌متر ده‌بێته‌وه و جێگای خۆی به  عه‌یاشی و هه‌وه‌س بازی   له راده‌به‌ده‌ر  ده‌دات .

  سازمانی یه‌کگڕتووی جیهانی  له کۆبوونه‌وه‌ی ساڵانه‌ی خۆیدا جه‌ختیان له سه‌ر ئه‌وه کڕد که ساڵی 1994  به ساڵی جیهانی بنه‌ماڵه  و رۆژی 15ی مانگی مه‌ی  هه‌ر ساڵ  به ناوی رۆژی جیهانی بنه‌ماڵه ناو بنێت و  به‌م شێوه‌یه له  یه‌که‌مین ساڵی جیهانی  به سه‌ردێڕی "به‌دی هاوردنی  چکۆله‌ترین بنه‌مای ژیان له کۆمه‌ڵگا " و یه‌که‌مین رۆژ جیهانی بنه‌ماڵه  به سه‌ردێڕی "بنه‌ماڵه و ئه‌رکه‌کانی سه‌رشانی له گۆڕانکاری جیهاندا"  رێز بگڕێت.

ئه‌من لام وایه که کاتێک کۆمه‌ڵگای جیهانی به‌رانبه‌ر به بنه‌ماڵه  هه‌ڵوێستی  تایبه‌ت ده‌گرێ و راگرتنی چووارچێوه‌ی بنه‌ره‌تی بنه‌ماڵه  به پێویست ده‌زانی.

  ئه‌مرو  رووناک‌بیڕان و ڵێزانان هوکانی سه‌رکه‌وتن له به‌شه جۆرواجۆره‌کانی کۆمه‌ڵگا به پشت سۆۆری و سه‌رکه‌وتنی بنه‌ماڵه ده‌زانن ، باش وایه ژیانی بنه‌ماڵه‌ی کومه‌ڵایه‌تی ئه‌مرۆی خۆمان  له گه‌ڵ پێشکه‌وتن و مۆدێرنیته(نوێگه‌ری) دا هاوده‌نگ که‌ین له خاڵه گرینگه‌کانی مۆدێرنیته چێژ وه‌ربگرین و شیرازه‌ی بنه‌ماڵه‌ی وه‌ک پشتوانه‌یه‌ک  رایبگرین  و به  ژیانی بنه‌ماڵه‌ی وه‌ک چه‌مکێکی فره‌ڵایه‌ن و شکۆدار رێز دابنین له هه‌مان کاتدا  هاوده‌نگ له‌گه‌ڵ مۆدێرنیته ،  له ئێمکاناتی زۆرتر و راحه‌تتر و وه‌دیهێنانی به که‌ڵک‌تر چاک بژین  و ژینگه‌یشمان  له پیسی و ژاراویبوون ، چه‌ک ،  نه‌خۆشی و هتد  بپارێزین.       

بۆ مامۆستایانی قۆتابخانه‌كان..

چه‌ن دێرێك بۆ مامۆستایانی قۆتابخانه‌كان به بۆنه‌ی كرانه‌وه‌ی قۆتابخانه‌كان

1_ مه‌یدانی كار و ته‌قه‌لای مۆعه‌لم(مامۆستا) قه‌لب و مێشكی منداڵانه، ئێوه جوان  بزانن و جوان تێ‌فكرن ،مۆته‌خه‌سێس قه‌لب و مێشك چه‌نده كات و زه‌رافه‌تی پێویسته!

2_ ئه‌گه‌ر قه‌لبتان به‌ شه‌رتی چه‌قۆ بده‌ن به منداڵان بێ گومان منداڵان قه‌لبی پاكیان بێ شه‌رتی چه‌قۆ به ئێوه ده‌به‌خشن .

3_ قه‌لبی منداڵێك كه ئه‌مرو  ده‌شكێت و ورد ده‌كرێت سبه‌ینێ وه‌كو بۆمب ده‌ته‌قێته‌وه.

لێكۆڵینه‌وێ له‌سه‌ر تیپه‌ جۆرواجۆره‌كان(ئه‌لمۆده‌كان) به‌شی دووهه‌م

له‌دوای ته‌قه‌لایكی زۆر تووانیم ئه‌م تیپانه‌ی خواره‌وه كه ئه‌مرۆ له‌رۆژئاوا‌دا به شێوه‌كی تایبه‌ت به‌خۆیه‌وه سه‌رنجی زۆربه‌ی لاوانی ئێمه‌ به خویه‌وه راكێشێت و به‌رێوه‌به‌رانی ئه‌و مووددانه له‌كلۆپه‌كانیان به تێكرا به مه‌به‌ستی یارمه‌تی‌دان و پشتیوانی، نوێنه‌رانی خۆیان له ناوخۆ و ده‌ره‌وه هه‌لده‌بژێرن.

ژماره‌یه‌ك له‌و تیپانه بریتین له :

1- ره‌پ

2- مه‌تالیك

3- رئس

4- عه‌قڕه‌ب

5- رۆتیل

6- واتسپ

7- زانبی

8- هیپی

هه‌ر كام له‌م مووددانه بۆ خۆیان یاسایكی تایبه‌تیان هه‌یه بۆ وێنه رئسه‌كان  له‌سه‌ر ئه‌و یاسان كه ( هه‌ر كه‌س له برانبه‌رتان هه‌ڵوێستی ناحه‌ز بوو ، ده‌بێت بكوژرێ)

له‌ساڵی 1980 له‌یه‌كێك له  گه‌ڕه‌كه‌كانی( هاڤلیم) ئیالاتی یه‌كگرتوی ئامڕیكادا كه‌سێكی ره‌ش پێس به‌ناوی (ره‌پ راودا)  بۆ به‌بانگ هێشتنی وتاری، كه له پێناو ره‌خنه و راڤه له یاساكانی ئه‌و مه‌ڵبه‌نده  كه مافی ره‌ش پێسه‌كانیان  له‌به‌ر چاو نه‌گرتووه مووی سه‌ری، جل‌وبه‌رگی به شێوه‌ی سه‌ر سوڕ‌هێنه‌ر  ده‌ر دێنێ و سه‌رنجی كۆمه‌لگا بۆ خۆی راده‌كێشێ.

گه‌نجه‌كان ونرخی كه‌ڵك وه‌رگرتن له تیپ و ئه‌لمۆده‌كان(مۆدگه‌را) به‌شی یه‌که‌م

به‌پێویستم زانی له‌بوواری كه‌ڵك وه‌رگرتنی گه‌نجه‌كانی كوردوستان و پێشوازی له‌هاتنی تیپه‌جورواجوره‌كانی

وڵاتانی   رۆژئاوا، هه‌ر چه‌ند كورت بدوێم به‌هیوام به‌كه‌ڵك بێت.

به‌داخه‌وه ئه‌مرۆ به‌وێنه‌ی جۆرواجۆر كچان و كورانی به‌ئه‌مه‌گی كورده‌واری به‌توندو ته‌سه‌لی باوشیان به          ئه‌و مۆده جورواجورانی رۆژئاوا كردوه و بی ئه‌وه‌ی بیر له هۆكانی بكه‌نه‌وه پێشوازی گه‌رم له ئه‌و مۆدانه        ئه‌كه‌ن

وه‌رگرتنی ئه‌و شێوانه‌ی مۆده‌كان له‌گه‌ڵ داب و نه‌ریتی كورده‌واری ناخوێنن و بووه به‌هۆی له‌بیر بردنه‌وه‌ی داب و نه‌ریتی كورده‌واری و لایان وایه كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ئه‌و شێوازگانه هۆی گه‌یشتن به‌شارستانیه‌ته‌و به‌رێوه‌بردنی داب و نه‌ریتی خۆیان  به‌دوا كه‌وتن ده‌زانن.

ئه‌و جار لاوانی كورده واری كه‌ زۆربه‌یان له شاره‌گه‌وره‌كانی كوردستان ده‌ژین بو گه‌یشتن به ‌ناو شارستانیه‌ت  له‌مۆده‌كانی موو ،جڵ‌وبه‌رگی زۆر سه‌رنج راكێش كه‌زۆربه‌یان له‌تێبینی روانناسیه‌وه له لایه‌ك نیشانده‌ری بێ به‌شی و كه‌مایه‌تی له‌بوواره‌كانی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌یه و له‌لایه‌كی‌تره‌وه بۆ گه‌یشتن به ئامانجه‌كانیانه .

بناغه‌دانێرانی ئه‌و مۆدگه‌رایانه به‌ناوی به‌رێوه‌به‌رانی كلوپه‌كان مه‌به‌سته‌ هه‌ڵبژاردراوه‌كانی تایبه‌تی خۆیان

كه له ‌ده‌لاقه‌ی تێبینی داب و نه‌ریتی كورده‌واریه‌وه زۆر زه‌ق و ناحه‌زه له ته‌نشت ئه‌و مۆدانه داناوه و گه‌نجانی ئێمه ئه‌و خاڵانه نابینن و یا خویان لێ‌ده‌كه‌ن به‌گێژ ، به‌خوشیه‌وه ئه‌و مه‌به‌سته ناحه‌زانه به توندوتیژی به‌وڵاتی ئیمه نه‌گه‌یشتوه و بۆ ده‌ركه‌وتنی ئه‌و باسه ئاماژه به یه‌كێك له‌هۆكانی كه بریتین له

پاڵنه‌ره‌كانی‌جنسی(هاوجنس‌بازی) ده‌كه‌م.

 پاڵنه‌ره‌كانی جنسی(هاوجنس‌بازی) له‌ته‌نشت مۆدگه‌رایدا كه‌ئه‌مرو به‌ شێوه‌ی دانانی كلوپ و ئارمی تایبه‌تی له‌سه‌ر ئه‌نگوستیله(w.a.s.p) بو هۆگرانی خۆیان ده‌نێرن و به‌هاندانی ئه‌وان ، بناغه‌ی مه‌به‌سته ناحه‌زه‌كانیان له‌و بوواره‌دا داده‌رێژن و به مانای ئارمه‌كه‌وه(ئێمه په‌یام هێنه‌ری سیكسین) شارستانیه‌ت به لاوانی ئێمه ده‌ناسێنن .

جا ئه‌ڵێم به‌راستی نرخی  شارستانیه‌ت چه‌نده گرانه!؟