هه‌ر که‌سێک ده‌یتوانی...

 بیستوومه که جوار که‌س بوون که ناویان بریتی بوو له: هه‌موو که‌س، که‌سێک ، هه‌ر که‌س وه‌ هیچ که‌س،کارێکی گرینگیان له پێش بوو ، هه‌موویان متمانه‌یان بوو که که‌سێک  ئه‌و کاره‌ به ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نێت. هه‌ر که‌س ده‌یتوانی ئه‌و کاره‌  به‌رێووه ببات، به‌ڵام هیچ که‌س نه‌ی ده‌زانی که هه‌موو که‌س ئه‌و کاره به‌رێوه نابات . پاشان به‌سه‌رهاته‌که ئاواها ته‌واو ده‌بێت که‌: هه‌ر‌که‌س ، که‌سێک  لۆمه‌ده‌کات که بۆ چی که‌س کارێکی نه‌کرد که هه‌موو که‌س ده‌یتوانی  به ڕێویه‌وه ببات.


نایه‌کسانی کاکڵه‌ی باسی زانستی و ئاهه‌نگ و مۆسیقای ده‌نگ و ڕه‌نگ

کاتێک  بۆ گۆڕینی  نه‌وای ڕۆح له کاتی لێ‌خورینی ئۆتۆمبیل یان ڕۆح سپاردن به کاناڵێکی زانستی له ڕه‌ها بوونی قورسایی کاری ڕۆژانه ، ده‌چمه ناوه‌رۆکی باسێکی عیلمی، ئه‌ده‌بی و زانستیه‌وه . ئه‌م ڕۆح سپاردنه ده‌توانێت که‌ڵک‌وه‌رگرتنی زاتیم بۆ به‌هره‌وه‌ری کاته‌کانم و سارێژ بوونی ڕۆحیم بێت . به‌ڵام له پاش بیستن و چێژوه‌ر‌گرتن له هه‌وێن و کاکڵه‌ی بابه‌ته‌که له کاتێک‌دا شوشه‌ی ئوتۆمبیله‌که‌ له خواره و غه‌مێکی قورس له بارم‌‌دایه و له کۆڵانی چوونه ژوره‌وه‌ی گه‌ڕه‌کی ماڵمانم، نایه‌کسانی ته‌وه‌ری باسه ‌زانستیه‌که و ئاهه‌نگی کۆتایی و ئاستی به‌رزبوونی ده‌نگ ، ناهارموونی به ناو موسیقای ئای خڕه له خانمی هۆنه‌رمه‌ندانی خۆش زه‌وقی میللی!  و سه‌ر هێنانه‌ده‌ری هاوسیی و جیران ، ڕاس حاڵم ده‌شێوێنێت و به بۆڵه‌ بۆڵ بێ‌ده‌نگی ده‌که‌م . ئیتر ڕۆح نه ته‌نیا سه‌ر مه‌ست نابێت ، شێت و شێت‌تر ده‌بێت.  

          نه‌هێنیه‌کانی په‌ڵه‌وه‌ری کۆچه‌ریی

مرۆڤ زۆرکات له جوانی و ناسک خه‌یاڵی ئیمه‌ ده‌‌دوێن ، شۆخ و شه‌نگ بوون و  ڕازاوه‌یی ژینگه‌  به

 ئیمه‌وه ده‌ناسن ،

 به‌ڵام نازانین بۆ  هه‌موو کات هه‌ست به ترسێکی نامۆ ده‌که‌ین !

 له‌م وڵاته‌دا ترسیان  به قه‌د باڵاماندا دووریوه  ، نامۆیی له سه‌ر شانماندا قورسایی ده‌کات ،

  هه‌ڵمژینی هه‌ناسه‌ی ساردیشمان لێ بوه به‌ دوژمن ، ده‌مارمانی  لێ پیس کردووه ،

   ساڵی پار  دووای زۆرێک  تامه‌زرۆبوون ،  به‌ره‌و  ژینگه‌مان گه‌ڕاینه‌وه ،  دایکمان  زرێوار به ئه‌سرینی به           

  کوڵ له ئامێزمانی گرت .

 به‌ڵام  ساردی زستان و سه‌هۆڵ به‌ندان ، ده‌ستی بێ ڕه‌حمی مرۆڤه‌کان،  قاچی سه‌هۆڵ به‌ستومانیان

  پچڕاند.

  ئه‌مڕۆکه  خوێن و ده‌مارمان  ژه‌حراوی کرا ، مرۆڤمان لێ تۆرا . جه‌سته‌مان زیندوو له چاڵ کرا ،           

   ماڵ و حاڵمان سووتێنرا ، به‌رهه‌ممان قه‌ده‌غه کرا !

 

کانزای  "  باریت"  ساڕاڵ( رۆژهه‌ڵاتی کوردستان)

پێش‌تر له پێناسه‌ی ساڕاڵ‌دا  ئاماژه‌م به ده‌ست به‌کارکردنی کانزای  تایبه‌تی به‌رهه‌م هێنانی "باریت"  به پاشکه‌وتی 930 هه‌زار تۆ‌ن  و به عه‌یاری 98%  باریت  له ئه‌و ناوچه‌یه‌م کردووه  و بۆ ماوه‌ی 4 ساڵه که‌ڵک‌وه‌رگرتن له ئه‌و کانه‌ له لایه‌ن کۆمپانیا ‌جۆراوجۆره‌کانه‌وه به‌رێوه‌ده‌چێت و چونیه‌تی به‌ڕیوه‌بردنی کاری ئه‌و کانزایه به ناوی "شرکت تعاونی1240 کوهستان" و به‌شداری خه‌ڵکی ئاویه‌کانی (ئاوڵ سه‌مه‌ی ، ته‌نگ باغ ، شاه‌نشین ،هه‌واره‌گه‌رمه ) له ژێر چاودێری دایه‌ره‌ی ته‌عاونی شاری مه‌ریوان کاری  به‌رهه‌م هێنان و فرۆشتنی " باریت"  به‌رێوه ده‌بات .

 ئه‌و کانزایه  له 60 کیلوومه‌تری باکووری رۆژهه‌ڵاتی مه‌ریواندا له ناوچه‌ی ساڕاڵ‌دا هه‌لکه‌وتووه و له به‌ده‌ست هێنانی جۆره جیاوازه‌کانی  به‌رد  1 تا 2 له سه‌دی به‌رهه‌م هینانی   به‌ردی جیهانی به خۆیه‌وه ته‌رخان کردووه و سه‌رنجی کارناسانی  کانزای جیهانی  به خویه‌وه راکێشاوه .

باریت و به‌رهه‌مه‌کانی

باریت له به دی‌هینانی ئامرازه شوشه‌ و کائۆچۆکان ، که‌ربنات باریۆم ، شاشه‌ی ته‌له‌فێزیۆن - که‌مپیۆته‌ر ،  پێشه‌سازی (کاغذ سازی وریخته گری) و... به‌کار ده‌چێت .

وڵاتانی چین ، ئه‌مریکا ، هیند ، مراکش ، تایله‌ند ، ئیرله‌ند  له وڵاتانی به‌رهه‌م هینانی باریتی جیهانن.

به‌ڵام به داخه‌وه به هۆی  بێ سه‌وادی خه‌ڵکی ناوچه‌ و تێ‌رووانینی عه‌شیره‌ییه‌وه خه‌ڵکیی به مه‌به‌ستی پێش‌خستنی کاری به‌رهه‌م هێنان له به‌شی کارناسانه‌ و به‌رێوه‌بردنیه‌وه هه‌نگاوی ئه‌وتۆیان بۆ هه‌ڵ‌‌نه‌گیراوه و خه‌ڵکی به ناره‌زایه‌تیه‌وه بینه‌ری لاخستنی به‌رهه‌مه‌کان بۆ تاقمێکی به‌رێوه‌به‌ری ناشاره‌زان .  

ئه‌م نوسراوه‌یه له ڵایه‌ن به‌رێوه‌‌به‌ری ساڕاڵ وه  له وێبڵاکی دیکه‌ی فارسی‌ خویدا به ناوی " بهشت گمشده ام مریوان "  به به‌ربڵاوی له سه‌ری نوسیوه .

ئه‌یدز و ئعتیاد دیارده‌یه‌کی شوومی کۆمه‌ڵایه‌تی

 زۆر جار هه‌ست ده‌که‌م زۆرێک له گرفته‌کانی کۆمه‌ڵ تایبه‌تی به تاقمێکی خه‌ڵکی‌یه‌وه هه‌یه و ئیدی پێویست ناکات  زۆری بۆ دابچی، به‌‌ڵام له قۆڵای دڵه‌وه  ئه‌و گرفتانه  وه‌کوو دیارده‌یه‌کی  شووم ئازارم ده‌دات و  به دیتنی هه‌ر ڵاوێکی مۆعتاد و نه‌خۆش به ئازاری ئه‌یدز و دامرکاندنی تینی گه‌‌رمی کووانوی هه‌ربنه‌ماڵه‌یه‌ک، به هه‌ناسه‌یه‌که‌وه تێ‌ده‌فکرم ئاخۆ بۆ ده‌بێ ڵاوانی ئێمه‌ خۆیان به ده‌م لافاوی بێ‌به‌زیانه‌ی ئه‌م دیارده‌یه‌ماڵ‌وێرانکه‌‌ره‌وه بده‌ن ؟

زۆر جار له هه‌موو وڵاتاندا بۆ بنه‌بڕ کردنی ئعتیاد  گه‌ڵاڵه ده‌ڕێژن  به‌‌ڵام به پێچه‌وانه‌وه  هه‌ر ڕۆژ به ڕاده‌ی لێ‌قۆماوانی ئه‌م لافاوه زۆر وزۆرتر ده‌بێت!

 له کۆمه‌ڵی ئێمه‌دا  ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان به هۆی بێکاری له راده‌به‌ده‌ری  ڵاوان ، ترخان نه‌کردنی پێ‌داویستیه‌کانی کاتی پشوودانی لاوان،  بێ ده‌‌سه‌ڵات بوونی دایک و باب له سه‌ر چاودێری  په‌روه‌رده‌یی ، ته‌وژمی نه‌خۆشی ڕۆحی وزۆر بوون و هه‌رزانی مه‌وادی مۆخه‌دێر وه‌کوو جه‌مسه‌رێکی گوازتنه‌وه‌یی ئه‌و مه‌واده  ماڵ‌وێرانکه‌رانه بۆ سه‌ر سنووره‌کان ، نه بوونی توندو تیژی یاسا و به‌رێوه بردنی له لایه‌ن  دایه‌ره‌ی ئیجرایه‌وه ، ڕۆژ به ڕۆژ  ته‌نوری بڵێسه‌داری ئه‌و ته‌وژمه ڵاوانی  ئێمه ده‌گرێته‌وه و به داخه‌وه گه‌وره‌ترین پاڵپشتی پاراستنی  لاوانمان واته بنه‌ماڵه هه‌ر کام به هۆیه‌که‌وه  ئه‌رکی ڕاسته‌قینه‌ی خۆیان له سه‌ر چاودێری  له‌بیرخۆیان بردوه‌ته‌وه  . بۆیه پێویسته ئێمه زۆرتر له لاوانمان نزیک بینه‌وه و وه‌کوو ڕێنمایه‌ک هه‌موو کات له ته‌وژمی گۆرگی هاڕی ئعتیاد و ئه‌یدز ئاگاداریان بکه‌ینه‌وه.

ئه‌مڕۆکه ئعتیاد به فۆرمێکی مۆدێرنه‌وه به که‌‌ڵک وه‌ڕگرتن له حه‌ب و قورسی ایکس و ... له که‌مینی جگه‌رگۆشه‌کانماندا خۆی حه‌شار داوه .

پێویسته بڵێم هه‌مووان ئاگادارین مۆعتاد بوون  له سه‌ره‌تادا زۆر به ئاسانی و هه‌رزانی روو ده‌دات تا ڕاده‌یه‌ک ماڵ و غیره‌ت و شه‌ره‌ف له رێدا داده‌نێ تا دووا قۆناغه‌کانی ده‌ست و په‌نجه‌‌نه‌رمکردن  له گه‌ڵ مه‌رگدا ، بۆ  چه‌ن خۆلێک نه‌شه‌بوون  په‌نا به که‌ڵه مۆعتادان، ئه‌و که‌سانه‌ی که هێشتا دارایی و سامانیان  له سه‌ر پێ به‌رده‌وامه ده‌که‌ن و داخوازیان لێ ده‌که‌ن گمیزیان که تێکه‌ڵی مه‌واده له کیس نه‌ده‌ن تا به‌ڵکوو به کوڵاندنه‌وه و( ته‌قتیر) ، به سوڕه‌نگ ته‌زریقی ڕه‌گیان بکه‌ن و به‌م شێوه‌یه مه‌رگی سه‌رشۆڕی هه‌ڵده‌بژێرن.

به داخه‌وه ڕێژه‌یی مۆعتاد به‌رز و به‌رزتر ده‌بێته‌وه و له گه‌ڵ  ئه‌وه‌ش دا به هۆی که‌ڵک وه‌رگرتن له ته‌زریق و سۆره‌نگی چه‌ند جار که‌ڵک لێ وه‌رگیراو تاقمێکی هه‌ره زۆریش به نه‌خۆشی ئه‌یدز گرفتار ده‌بن و سه‌د مه‌خابن ڕێژه‌ی ئه‌وانیش له کوردستان به‌رز و به‌رزتر ده‌بێته‌وه . به پێ ڕاگه‌یاندنی حه‌وتوونامه‌ی سیروان 10 ی پووشپه‌ری 85 له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان 315 که‌س به ئه‌م دیارده‌ ناحه‌زه‌وه گرفتارن که 10 که‌س ژن و305 که‌س پیاون و له ئه‌م  چه‌ن ساڵی رابردوه‌دا 61 که‌سیان گیانیان له ده‌ست داوه و ئه‌و‌ش بڵیم ئه‌و  چه‌ن که‌سه ناسراوی بنکه‌ی ده‌رمان و چاودێرین و زۆرێک له نه‌خۆشانی دیکه هه‌ن  سه‌ردانی ئه‌و بنکانه‌یان نه‌کردووه.

 

            لێره‌دا وێرای  سپاس بۆ وێنه هه‌ڵگر برای هێژام کاک فه‌یروز ڕه‌زایی چه‌ن دیمه‌نێکی دڵته‌زێن له ئه‌م دیارده‌یه‌تان بو داده‌نێم .  هیوادارم ڕۆژێک  ئه‌م دیارده ناحه‌ز و  وێرانکه‌ره له ته‌واوی جیهاندا بنه‌بڕ بکڕێت.     

در چراگاه نصیحت گاوی دیدم سیر  سپهری"

دوستان ضمن ارادت خدمت دوستان و اعتراف به اینکه قصد موعظه و نصیحت ندارم زیرا نیک می پندارم که منم به عرایض دوستان  کمال احترام دارم و قطعا از محتوای با ارزششان استفاده خواهم برد  اما کوتاه و مفید .

بررسی گروههای رایج تیپ در نوجوانان و جوانان

انواع گروهها(رپ، هوی متال، متالیک، راس، عقرب، رتیل، واسپ، زانبی،  هیپی گری،و...) که در حد معرفی  تا دوستان نظر بدهند و ما هم بیشتر بدانیم البته هدف بررسی وشناخت و تاریخچه بوجودآمدن تیپهاست نه بی

احترامی به جوانان ونوجوانان دوست داشتنی  فعلا تا بعد...

زانست به‌که‌ڵک ترین ڕووداوی ژیان

کرانه‌وه‌ی قۆتابخانه‌کان له یه‌که‌می ڕه‌زبه‌ردا  هه‌لێکی تایبه‌‌تی بۆ هه‌مووان له مه‌ر فێربوونی عیلم و زانست دایه .

 له و ‌ه‌ها  رۆژێکدا که قۆتابخانه و فێرگه‌کان  درگایان بۆ  ئه‌ویندارانی  عیلم و زانست ئاوه‌ڵا ده‌که‌نه‌وه  بۆ خۆی ده‌تووانێت  به‌رزترین یادمانی رۆژانی ژیانی هه‌ر ئینسانێک بێت  به‌ڵام سه‌د مه‌خابن  له لایه‌ک بۆ  ڕووداوێکی هه‌ڵبژاردن( ئینتخابات) 2 مانگ  پێش ئه‌و هه‌ڵبژاردنه ژماره‌ی  نزیک بوونه‌وه‌ی رۆژه‌کان له سه‌ر شاشی تلفزیۆنه‌کان ده‌نووسرێت و به نرخ بوونی  رووداوی هه‌ڵبژاردنی سوکاندارێک بۆ که‌شتیه‌کی گه‌وره  ده‌ناسێنێت و ده‌بێت بۆ رێزگرتن له ئه‌و رۆژه هه‌موو به پیریه‌وه بچن  که‌چی  ئه‌م رێزه له رۆژێک وه‌کو  کرانه‌وه‌ی فێرگه‌کان که  چاوه‌رووانی ده‌کرێت که‌سانێک  به کۆمه‌ڵگا بسپێرێت  که  سوکانداری که‌شتێ  ،  یه‌کێک له ئاسایترین کاریه‌تی  ،  له به‌رچاو ناگیرێت و زۆر به ئاسای  ئه‌و رۆژه  ده‌ست پێ ئه‌که‌ن .

زۆر جار بیر ده‌که‌مه‌وه بۆ ده‌بێت بۆ رێزگرتن له فێرگه و زانین  که کانی دانه‌ده‌ره‌وه‌ی  پسپۆر و زاناو رووناک‌بیر و ...  زۆر به لاوازی  به‌ره‌و پیریه‌وه ده‌چن!؟

مه‌گه‌ر زه‌مان و کاته‌کانی ژیان  بۆ  فیربوون و زانست راده‌وه‌ستێت!؟

مه‌گه‌ر نرخ و ئه‌رزشی کانی گه‌وره پیاوان و گه‌وره‌ ژنانی کۆمه‌ڵ چه‌نده که ئاوا زۆر به ئاسای لێ تێپه‌ر ده‌بن!؟  

زرێوار گه‌وره‌ترین چاوگه‌ی ئاوی شیرین جیهان

زرێوار گه‌وره‌ترین چاوگه‌ی ئاوی شیرین جیهان له روژئاوای ئێران و له سێ كیلوومه‌تری روژئاوای شاره جووانه‌كه‌ی مه‌ریوان  به پانای 9 كیلوومه‌تر چووار گۆشه قووڵای نێوان 6 مه‌تر و جێگای مانه‌وه‌ی  زیاتر له 50 میلیۆن مه‌تری سێ‌جا(مۆكه‌عه‌ب) ئاوی شیرین، له باوشی چیا سه‌ربه‌رزه‌كانی رۆژ ئاوای مه‌ریوان وه‌كوو گه‌وهه‌رێكی به نرخ و رازاوه له سه‌ر سینگی ده‌شتی سه‌ر سه‌وزی مه‌ریوان ده‌ورشێته‌وه كێوه‌كانی ده‌وروبه‌ر به هه‌ستێكی جووان زرێواریان له ئامێز گرتوه،زه‌ل و قامیشه‌كان‌و گیا تایبه‌تیه‌كان، چووار ده‌وری زرێواریان به  پانای 1 كیلوومه‌تر وه‌كو زرێ گه‌مارۆ داوه بۆیه ناوی "زرێوار"به خۆیه‌وه گرتووه.

ئه‌م خه‌ڵاتیه بێ‌وێنه‌یه ئاوی شیرینی له كانیاوه هه‌ڵقوڵاوه سه‌ربه‌خووكانی ناوه‌راستی زرێواركه زۆرتر له 60 كانیه پێك دێت،  له كاتی وه‌رزی زستاندا كه ئاوه‌كه‌ی سه‌هۆڵ ده‌به‌ستێت له راستای سه‌ر چاوه‌ی كانیه‌كان ئه‌و شوێنانه سه‌هۆڵ ناگرێت به‌م شێوه‌یه كانیاوه‌كان ژماردراون. یه‌كێك له تایبه‌تمه‌ندی زریوارئه‌وه‌یه كه هیچ  چۆمێك و رۆبارێك  به زرێوار نارژێت و سه‌رچاوه‌ی كانیه‌كان له ئاوی توانه‌وه‌ی به‌فر و رێكه‌وتنی باران بۆ ژێر زه‌وی و هه‌ڵقوڵینی چاوگه‌كان به‌دی‌دێت.

ئه‌گه‌ر چی هیچ رۆبارێك به زرێوار نارژێت به‌ڵام له هه‌ڵقوڵینی كانیاوه‌كان رۆباریك به ناوی"پارئاو" به دی دێت و دوای تێ‌په‌ر بوونی له چه‌ند  ئاوای به رۆخانه‌كانی دزڵی و گاران  و پاشان به روخانه‌ی سیڕوان ده‌گات.

ده‌وروبه‌ری زرێوار جێگایكی تایبه‌تی بۆ ژینگه‌ی  په‌له‌وه‌ره جۆرواجۆره‌كانی ناوخۆ و كۆچه‌ر‌ی به خۆیه‌وه دیوه  زه‌ل‌و قامیشه‌كان  هه‌موو ساڵ له‌و په‌ری رازانه‌وه‌دا  خۆیان بۆ میوانداری له گیان‌له‌به‌رانی جۆرواجۆر ترخان ئه‌كه‌ن زۆربه‌یان بریتین له  سه‌گی ئاوی، مار ئاوی،خووگه،و تاقمێك له په‌له‌وه‌ران وه‌كوو پلیكان، ،سۆنه،قاز، مرئاوی، فلامیگۆ،ئانقوت،خۆتكا،كاكڵی،وحه‌واسیل كه له زرێوار و ده‌وروبه‌ری ده‌بیندرێ.

زرێوار هه‌ر وه‌ها له به‌رهه‌م هێنانی خوارده‌مه‌نی پرۆتێنی گۆشتی ماسی ناوچه‌دا ته‌قالایه‌كی زۆری كردووه  و هه‌موو جۆره‌ ماسیه‌ك وه‌كوو ماسی كه‌پوور،ره‌ش‌ماسی،مارماسی،ئاڵبرتۆێید،ئاڵبرنۆس،ئاموورسپی، قاسمه به‌ به‌رهه‌م دێنێت .

له به‌شی باشووری زرێواردا ته‌پۆڵكه‌یك به‌رز و پان هه‌ڵكه‌وتووه كه هه‌موو ده‌م شه‌پۆلی ئاوی زرێواری له‌ قه‌راخی ته‌پۆڵكه‌كه قه‌ڵبه‌زه ده‌كات و جووانیه‌كی تایبه‌ت به زرێوار ده‌به‌خشێ وله سه‌ر ئه‌و ته‌پۆڵكه‌یه رێكخراوه‌یكی ئاسایشێ و پلاژی تایبه‌تی له چووار وه‌رزی ساڵدا میوانداری له هۆگرانی جووانی ژێنگه ده‌‌كات. 

هیوا

تاریك ترین ساعه‌تی شه‌و، ساعه‌تێكه پێش هه‌ڵاتنی خۆره‌تاو، له‌بینی تاریكی و رووناكیدا ماوه‌یه‌ك

نابیندرێ، ئێوه چی؟

سێ خاڵ له مه‌ڕ پیریدا

له زانایكیان پرسی:

ئینسانه‌كان به‌هۆی پیریه‌وه چه‌ن جۆرن؟

له وڵامدا گوتیان:سێ جۆرن، تاقمی ئه‌وڵ : كه‌سانیك هه‌ن كه خۆیان نازانن كه پیر بوون به‌ڵام عاله‌م ئه‌زانی!!!!!!  و نیشانه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه " زۆر ئه‌ڵین و كه‌م بیر ئه‌كه‌نه‌وه" ( یبوست فكری ، اسهال كلامی)      

تاقمی دووهه‌م: که سانێک ‌هه‌ن كه خۆیان ئه‌زانن پیر بوون به‌ڵام عاله‌م نازانن!!!!!!!!  و نیشانه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه كه له هاوخه‌وی شه‌ودا ده‌رئه‌كه‌وی!                                                                 

  تاقمی سێهه‌م: كه‌سانێك هه‌ن كه هه‌م خۆیا‌ن ئه‌زانن پیر بوون و هه‌م عاله‌مئه‌زانی!!!!!! و نیشانه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه،  پشتی كۆم و عه‌سای ده‌ست و ڕیشی سپی!